 |
| Thủ lĩnh Quốc dân đảng Liên Chiến khẳng định phe đối lập muốn tránh khiêu khích. |
Ban lãnh đạo Trung Quốc chưa bình luận chính thức về kết quả bỏ phiếu của hòn đảo.
Theo các cuộc thăm dò dư luận diễn ra trước đó, những đảng phái thân thiết với nhà lãnh đạo Trần Thuỷ Biển có khả năng kiểm soát nghị viện, dựa trên việc ông Trần tái đắc cử hồi tháng 3. Tuy nhiên, trên thực tế, phe đối lập đã được nhân dân uỷ quyền tiếp tục phản đối những đề xuất quan trọng nhất của ông Trần, trong đó có chiến dịch chính thức hoá nền độc lập của hòn đảo.
Các cố vấn chính phủ cùng các chuyên gia chính sách đối ngoại Trung Quốc dự đoán Đại lục sẽ chứng tỏ với Đài Loan và đặc biệt là Mỹ rằng họ đã sẵn sàng, thậm chí chủ động sử dụng vũ lực nếu Đài Bắc vượt quá giới hạn bất thành văn trong vấn đề độc lập.
“Nếu ban lãnh đạo kết luận rằng quan điểm cứng rắn mà họ đã tiến hành với Trần Thuỷ Biển đạt kết quả tốt, thì họ cũng sẽ kết luận không nên thay đổi chính sách cơ bản như hiện nay”, Yan Xuetong, chuyên gia chính sách đối ngoại, cố vấn cho chính phủ Trung Quốc về chính sách với Đài Loan, nhận định. “Bắc Kinh sẽ khẳng định khả năng sẵn sàng tấn công, để ngăn cản cuộc tìm kiếm độc lập của hòn đảo”.
Các nhà phân tích dự đoán khó có khả năng Trung Quốc Đại lục đưa ra nhượng bộ lớn chừng nào Trần Thủy Biển vẫn nắm quyền ở Đài Loan.
Trung Quốc đang nỗ lực thuyết phục EU dỡ bỏ lệnh cấm vận vũ khí áp đặt từ sau sự kiện Thiên An Môn năm1989. Nếu lệnh cấm vận được xoá, Trung Quốc cũng không ngay lập tức ký những hợp đồng lớn với châu Âu, nhưng nó sẽ tạo cho quân đội đại lục một lợi thế quan trọng.
Cuộc bầu cử cũng không giúp cai thiện hình ảnh của Trần Thủy Biển trong con mắt Bắc Kinh. Trong chiến dịch vận động, ông Trần đã tập trung vào vấn đề độc lập, mong giúp đảng Dân tiến cùng đồng minh giành đa số trong cơ quan lập pháp. Các cam kết trong vận động dường như trái ngược hoàn toàn với những lời hứa giảm căng thẳng với Trung Quốc trước đây.
“Tôi không nghĩ ai đó có thể quá lạc quan về Trần”, Shi Yinhong, chuyên gia chính sách đối ngoại ĐH Thanh Hoa (Bắc Kinh), nhận xét. “Cuộc bầu cử này có thể làm bầu không khí thoải mái một chút, nhưng thực sự có ít lý do để cố gắng đạt thoả thuận với Trần Thủy Biển vào lúc này”.
Trong bối cảnh hiện nay, một yếu tố quan trọng khác là Mỹ đã tỏ ý sẵn sàng sử dụng ảnh hưởng lớn với Đài Loan để phản ánh các mối lo ngại của Trung Quốc.
Ngay sau khi nhậm chức hồi năm 2001, chính quyền Bush tái khẳng định quan hệ Washington – Đài Bắc, lần đầu tiên cam kết sẽ bảo vệ hòn đảo trong trường hợp bị tấn công và đẩy mạnh bán vũ khí cũng như hợp tác quân sự. Tuy nhiên, giờ đây, Washington thường nói những điều trùng hợp với quan điểm của Đại lục.
Trong chuyến thăm Bắc Kinh gần đây, Ngoại trưởng Mỹ Colin Powell khẳng định Nhà Trắng mong chờ Trung Quốc và Đài Loan “tái thống nhất hoà bình”, chứ không chỉ tìm “một giải pháp hoà bình” như những tuyên bố chính thức trước đây của Washington.
Cũng trong chuyến đi này, ông Powell tuyên bố Mỹ không coi Đài Loan là “một quốc gia có chủ quyền”, trái ngược với lý lẽ của Trần Thủy Biển rằng hòn đảo là thực thể tách rời khỏi Đại lục.
Bộ Ngoại giao Mỹ sau đó cho biết ngoại trưởng đã nói nhầm về vấn đề tái thống nhất. Tuy nhiên, Bắc Kinh nồng nhiệt ca ngợi những lời bình luận đó. Và nhiều người ở Đài Loan cảm thấy rằng Mỹ, đồng minh duy nhất của hòn đảo, đã mất lòng tin với Trần Thuỷ Biển.
Người ta càng có cảm giác này khi Bộ Ngoại giao Mỹ hai lần ra tuyên bố trước thềm cuộc bầu cử lập pháp Đài Loan, trong đó nêu rõ Washington phản đối những bước đi mà ông Trần đề xuất để tiến tới độc lập của hòn đảo. Đáng chú ý, các quan chức Mỹ cảnh báo ông Trần không nên giảm bớt sử dụng từ “Cộng hoà Trung Hoa” – tên chính thức của Đài Loan – bởi Mỹ cho rằng điều đó dẫn đến thay đổi hiện trạng quan hệ giữa đôi bờ eo biển Đài Loan.
“Một thực tế trong cuộc bầu cử này là Mỹ đã đánh bại Trần Thuỷ Biển”, Yan nói. “Nếu Mỹ không nói những gì đã nói, thì ông Trần đã giành chiến thắng. Đơn giản như vậy”.
Vì vậy, theo các chuyên gia, nhiều khả năng cả Trung Quốc và Đài Loan sẽ càng quyết tâm hơn trong nỗ lực giành sự ủng hộ của Mỹ, nước có thể giúp ngăn chặn căng thẳng trong tương lai gần.
Nguyễn Hạnh (theo NYT)
